Skip to main content

Oud worden, het lijkt een vervelend vooruitzicht; wat moet je als je tachtig bent en een groot deel van je familie en vrienden is je inmiddels ontvallen. Nee, daar zit niemand op te wachten. Maar stel dat je tachtig, of zelfs negentig kan woren in goede gezondheid en een vitale geest? Dat je alles nog kan en nog veel wil? Dan wordt het voor vel mensen denk ik wel een ander verhaal…

Hoe zorg je er voor dat je van deze fantasie werkelijkheid maakt? En moet je het dan vooral hebben van de wetenschap, voeding, leefstijl of je genen? Of misschien van alles een beetje? Eens kijken hoe je hier tegenaan kijkt nadat je deze blog hebt gelezen. Deze gaat dus over hoe je genen kan ‘vertroetelen’, wat je in dat geval al of niet moet eten, hoe je je leefstijl daarop aan kunt passen en wellicht, hoe de wetenschap daar ook iets aan bij kan dragen; hoe het, volgens Juglen Zwaan, je er voor kan zorgen dat je niet alleen meer dagen aan je leven toevoegt, maar vooral dat je meer leven in die dagen kan proppen!

(Relatief) slecht nieuws

Het slechte nieuws is dat het nog geen enkele wetenschapper is gelukt om de gemiddelde leeftijd van de Nederlanders op te krikken. Sterker nog we zijn de laatste jaren zelfs in leeftijd gedaald. Dat is natuurlijk niet zo verwonderlijk als je je een beetje hebt ingelezen in de andere kant van de medaille: wat zorgt er voor dat we met z’n allen (chronisch) ziek worden? Denk aan de lozingen van giftige stoffen in het water en in de lucht, de uitstoot van fijnstof, de aanpak van virussen en natuurlijk de versynthetischering van ons voedsel.

Alto Longevity Prize

In ieder geval is het nog niemand gelukt om de in 2015 gelanceerde Alto Longevity Prize te bemachtigen. Gezien de genoemde ontwikkelingen op dat gebied, kan Arts en investeerder Joon Yun de Paloeen de prijs van een miljoen dollar voor elke wetenschapper die “de code van het leven kan hacken”, voorlopig in zijn zak houden. Of de veroudering ooit gestopt kan worden, lijkt mij sterk; de natuur blijkt altijd sterker. Maar dat je als mens er wel zelf voor kunt zorgen dat je minstens even oud kan worden als nu, en misschien nog wel iets ouder, maaar dan in blakende gezondheid lijkt me goed haalbaar.

Maar…, dat lukt maar weinigen als de huidige ontwikkeling op dat gebied niet drastisch worden gestopt: dat er iets wordt gedaan aan het ontwikkelen, verspreiden en lozen van al die chemische stoffen, zowel waar het gaat om schoonmaakmiddelen, etc., als om toevoegingen in voedingsproducten. Hoewel wetenschappers denken dat we de gemiddelde leeftijd kunnen opschalen naar 150!, ben ik er van overtuigd dat je meer winst gaat behalen door gezonder te leven. Dan kan je, met een beetje geluk, volgens wetenschappers 13 jaar toevoegen aan je leven als je je voedingspatroon en leefstijl aanpast.

Natuurlijk

Hoewel er ‘bemoedigende’ levensverlengende resultaten worden geboekt op muizen (14% winst), kan ik me in geen honderd jaar voorstellen dat synthetische ‘medicijnen’ bij kunnen dragen aan het ouder worden. Het feit dat we nu zelfs al een paar jaar jonger sterven komt voor een groot deel juist door die synthetische medicijnen en stoffen. Dus als je op dat gebied iets wil zal je het, in mijn optiek, toch in de ‘natuurlijke’ hoek moeten zoeken. Al hebben wetenschappers daar wellicht een stem in…

Vasten

Maar hoe dan wel? Gelukkig zijn er tal van natuurlijke alternatieven. Om te beginnen is vasten een heel goed idee als je gezond en vitaal oud wilt worden. ‘Door 2 – 4 dagen te vasten gaat het lichaam niet alleen eiwitten in de cellen hergebruiken (autofagie), ook verminderen ontstekingen en kalmeert het immuunsysteem’. Niet zo gek, want onze voorvaderen waren genoodzaakt om te vasten, dus daar zijn we aan gewend. Afhankelijk van je aanpak kan je dat meer of minder jaar – maar nog steeds meer dan nu – schelen: ik denk dat als je dagelijks intermitent vast – 8 uur wel en 16 uur niet eten – meer voordeel gaat boeken dan bijvoorbeeld twee dagen in de week. Een interessant boek dat je kan helpen bij een keuze is het Vastendieet, het eenvoudige geheim van periodiek vasten (val af, blijf gezond en leef langer) van Dr. Michael Mosley en Mimi Spencer.

Calorie-restrictie

Een andere optie is zogenaamde calorie-restrictie. De gedachte is simpe en logisch: door minder calorieën te eten kan je je leven verlengen. Dat klopt volgens wetenschappers, maar dan alleen als je zo ‘nutriëntdicht’ mogelijk eet. Dat betekent zo gezond – dus zo natuurlijk – mogelijk eet en drinkt. Opdat je met weinig calorieën toch alle benodigde voedingsstoffen binnenkrijgt. Dan kan je weinig anders dan voedingsproducten met zoveel mogelijk gezonde stoffen eten en drinken en zo weinig mogelijk ongezonde. Apen die minder calorieën kregen, kregen ook minder kanker. Dat scheelde maar liefst  50%.

Methionine

Ook door minder van het essentiële aminozuur methionine te eten, kan je als mens waarschijnlijk een flink stuk ouder worden. Methionine is volgens Wikepedia een natuurlijk voorkomend, zwavelhoudend aminozuur. Het is een van de twintig α-aminozuren die gebruikt worden voor de synthese van alle eiwitten. Eiwitsynthese is simpelgezegd het maken van een eiwit in een menselijke cel. Methionine speelt een belangrijke rol bij stofwisseling en de gezondheid van alle organismen. Dat wil zeggen als resultaten bij ratten en vliegen ook van toepassing zouden zijn op mensen, worden ratten 30% – 40% ouder en vliegen tussen de 2,4% en 10,5%. Methionine zit vooral in vlees en een overmaat ervan is, net als voor vliegen en ratten, toxisch voor mensen.

Suiker

Dat is een inkoppertje natuurlijk, een waarheid als een koe zeg maar: geraffineerde suiker heeft nogal wat negatieve invloed op onze gezondheid; zo zorgt het voor overgewicht, obesitas en ook kanker is er dol op. Dat blijkt niet alleen bij ons, mensen, maar ook bij wormen, die worden een stuk ouder als we ze minder suiker voeren. ‘Een verminderde beschikbaarheid van glucose bevordert namelijk het enzym katalase, wat de weerstand verhoogt tegen oxidatieve stress en daardoor levensverlengend werkt’.

Meer bewegen

Alleen, gezond eten, terwijl je het grootste deel van de dag op je kot blijft zitten, werkt natuurlijk niet. Dit niet-bewegen zorgt er namelijk voor dat de gunstige effecten van de voeding gedeeltelijk teniet worden gedaan. Dat is een belangrijke reden om meer te gaan sporten (of minder als je te fanatiek sport, want dat werkt weer averechts), want dat heeft ook ‘gunstige effecten op SIRT1, een gen dat cellulaire processen regelt zoals celdood en veroudering, bescherming van de hersenen en levensduur’.

Ontspanning

De wetenschap dat stress een ongunstige invloed kan hebben op wat ons in de toekomst te wachten staat (stress kan ontstekingen doen toenemen en zo je immuunsysteem verzwakken), maakt dat alles wat invloed heeft op minder stress, ons leven kan verlengen; zo heeft warmte op bijvoorbeeld een positieve invloed op de gezondheid van je hart. ‘Een sauna kan het risico op een hartaanval dan ook met bijna 50% verlagen’.

Dat geldt overigens ook voor andere vormen van wellness. Warmte heeft invloed op de stijfheid van de aderen, wat gunstig is voor de bloeddruk. Ook bij wormen (hebben we ze weer). Volgens onderzoekers worden we ook ouder als we, stel dat we wormen waren, zo nu en dan minder dan 2 uur aan hitte worden blootgesteld. Nu we het toch over ‘ontspannen’ hebben, denk dan ook eens aan een goede nachtrust; mensen die per nacht 7 – 8 uur slapen, worden gemiddeld ouder, en mensen die minder dan 6 uur of langer dan 9 uur per nacht slapen, hebben juist een groter risico op een vroege dood.

Sociaal

Een sociaal leven is ook een heel goed idee als je gezond en vitaal oud wil worden. Zo leefden onze voorvaderen tenslotte ook. Mensen die sociaal in een isolement leven – eenzaam zijn – hebben een groter risico om (ernstig) ziek te worden. Het omgekeerde gebeurt vanezlfsprekend als je een rijk sociaal leven hebt, je vaak leuke, ontspannde dingen gaat doen en lol hebt met elkaar; het gevoel iets bij te dragen aan het geluk van anderen of iets bereikt te hebben, verhoogt de levensverwachting met ruim een jaar.

Voeding

Ik begon met voeding en eindig er ook mee. Want als je niet vast, kan je toch groot gezondheidsvoordeel behalen door gewoon minder (30 %) te eten. Of door anders te gaan eten. Een paar cijfers: bijvoorbeeld het eten van verse vette vis, geeft volgens wetenschappers 27% minder kans op een vroege dood, olijfolie levert een afname van DNA-oxidatie op en noten eten verlaagde volgens studies de kans op een vroege dood met 20%.

Verder is het volgens onderzoekers verstandig om regelmatig koffie en (pure, minstens 75% cacao) chocolade te nuttigen, omdat deze rijk zijn aan polyfenolen, die kunnen zorgen voor een sterke verlaging van het risico op ziektes en een vroege dood. Belangrijk is ook om voldoende vezels te eten, want onze darmbacteriën maken daar butyraat (boterzuur) van, een stof met positieve effecten op onder meer ons darmslijmvlies en de insulinegevoeligheid. Wormen en vliegen worden veel ouder als zij boterzuur krijgen toegediend. Ook antioxidanten in zwarte rijst kunnen volgens onderzoekers levensverlengend werken.

Samenvattend

Een prettig leven, samen met mensen die je energie geven, echt gezonde voeding, voldoende beweging en ‘antioxidantrijk fruit zoals blauwe bessen, appels met schil, nectarines en granaatappels’ helpen je om gezond en vitaal oud te worden. Ook supplementen kunnen daar waarschijnlijk bij ondersteunen: vooral kurkuma, EGCG en CoQ10 zijn van waarde, net als crocine dat als een anti-aging supplement kan worden ingezet.

‘Crocine is een geel carotenoïde pigment dat van nature voorkomt in saffraan. Nicotinamide riboside en nicotinamide mononucleotide zijn ook de moeite waard; dit zijn voorlopers van nicotinamide adenine dinucleotide, meestal afgekort tot NAD+. NAD+ zorgt voor DNA-reparatie, want dat loopt bij het ouder worden vaak sterk terug. Theanine, dat in (groene) thee voorkomt, kan het leven van wormen met 5% verlengen. Bij mensen kan dit ook ziektes zoals alzheimer voorkomen. En als laatste zijn resveratrol, fisetine en rhodiola het overwegen waard’, dat vind je bijvoorbeeld in (rode) wijn.

Met dank aan Juglen Zwaan voor al het onderzoek.

Leave a Reply