Auteur draagt voor uit eigen werk. Vanaf pagina 26 in Chronisch Gezond (het boek) begint het verhaal van de Schijf van Vijf. De laatste Schijf dateert alweer van 5 jaar geleden. Deze is weer gebaseerd op de Richtlijnen voor Gezonde Voeding die zijn samengesteld door de Gezondheidsraad. Dit document stamt uit 2015. Ik heb daar in mijn boek maar liefst 11 pagina’s aan gewijd. Simpelweg omdat het een van de meest brilliante voorbeelden is van misleiding. Het heeft best een tijd gekost om dit te doorzien.

Wat is het geval? In de Schijf van Vijf zijn alleen voedingsproducten opgenomen die volgens het Voedingscentrum gezond zijn. Maar aangezien het vertrouwen in dit adviescentrum niet erg groot is, wantrouw ik alles wat ze beweren. Wat zegt het Voedingscentrum bijvoorbeeld: ‘Als je eet zoals de Schijf van Vijf voorschrijft, verklein je daarmee de kans op het krijgen van hart- en vaatziektes’. Bovendien: ‘krijg je dan voldoende mineralen, vitamines, eiwitten, koolhydraten, vetten en vezels binnen’. En ‘je blijft gemakkelijker op gewicht, je vergroot de kans op een gezonde oude dag en als klap op de vuurpijl, ‘de Schijf van Vijf helpt je om in grote lijnen milieuvriendelijk te eten.’

Dit is natuurlijk niet waar. Ten eerste omdat ze het hier hebben – hoewel ze dat niet met zoveel woorden zeggen – over bewerkte producten, producten die je in de supermarkt koopt. Het Voedingscentrum behartigd nameijk vooral de belangen van het bedrijfsleven, zuivel en vlees.  In mijn boek noem ik het een schoolvoorbeeld van de Omgekeerde wereld: in deze producten zitten nogal wat discuttabele, synthetische of chemische stoffen die je geen voedingsstoffen mag noemen, en verduived weinig gezonde stoffen als mineralen en vitaminen.

Bovendien zijn met name de macronutrienten goeddeels gerafineerd; koolhydraten geven de zoete smaak aan producten en dat is wat we allemaal graag willen. Dus is het commercieel gezien heel interessant. En wat ze over vetten beweren is volkomen achterhaald. Het is gebaseerd op de Zeven Landen Studie van Ancel Keys (1904-2004). Het verhaal daarachter staat uitvoerig beschreven in mijn boek. Alleen verkondigen alle partijen dit woord.

Waar het vooral om draait wat mij betreft is dat de Schijf van Vijf de schijn wekt je een gezond advies te geven, terwijl het tussen de regels door over (zwaar) bewerkte, industriele producten gaat. Op het eerste gezicht lijkt het of deze Schijf van Vijf een hele verbetering is met de vorige, maar als je beter leest, schrijf ik, ‘is het een enorme wassen neus’. Helemaal als je het afzet tegen de cijfers van bijvoorbeeld chronisch zieke mensen in ons land – 8 jaar geleden waren dat er bijna 5 miljoen en 3 jaar geleden bijna 10 miljoen – heeft dit advies nogal averechts uitgepakt. Vooral omdat dit Voedingscentrum door al die aandacht door de meeste mensen als een autoriteit op voedingsebied wordt gezien.

Het is dan ook niet voor niets dat alle overheidsinstellingen of semi-overheidsinstellingen zich aan deze regels houden. Denk daarbij aan scholen, sporthallen, sportscholen, etc. die daar handig gebruik van maken: spotgoedkope producten die vallen binnen de Schijf van Vijf, dus volgens de overheid gezond zijn. Wie wil dat nou niet?

Hoe kan dat? Ik leg het uit: aan de richtlijnen waar de Schijf van Vijf zich op baseert, liggen tien ziektes ten grondslag. Om de relatie tussen deze producten en deze ziektes te leggen, hebben wetenschappers meer dan duizend studies bestudeerd. Ze hebben daartoe elk product beoordeeld op 1, soms 2 of 3 studies, terwijl in elk product vaak meer dan 10 ingredienten zitten. Vaak concludeerde de Gezondheidsraad dan ook: ‘Geen bewijs, ‘bewijskracht gering’, te weinig onderzoek’ of ‘het bewijs is niet eenduidig’.

In deze richtlijen kwam ik zelden het woord ‘bewerkt’ of ‘natuurlijk’ tegen. Ook dat is niet zo gek, want daar wordt geen onderzoek naar gedaan. Zolang er geen patent op natuurlijk voedingsproducten mogelijk is, zal dat er ook nooit van komen. De wetenschap – dat is mijn conclusie – is in zijn eigen val getrapt: in plaats van op te komen voor de mensen die hun producten kopen, zijn ze druk bezig ze uit te roeien. Als al die lichaamsvreemde stoffen daar kennelijk geen rol bij spelen, kunnen we dus gewoon doorgaan met het eten en drinken van de voedingsproducten waar al die ziekmakende stoffen in zitten.

Wat de Gezondheidsraad ook niet heeft meegenomen in deze richtlijnen, zijn de duizenden E-nummers die in de voedingsproducten die het Voedingscentrum ons adviseert zitten. Zo op het eerste gezicht gaat het gewoon om natuurlijke producten waar niets op of aan zit dat daar niet hoort. Dat is de clou: het Voedingscentrum verzwijgt de waaheid en laat ons zo denken dat de producten in de Schijf van Vijf echt gezond zijn, ook al zijn het stuk voor stuk producten je in de supermarkt kan kopen.

Dat zou op zich nog niet zo heel erg zijn, als het Voedingscentrum de hele waarheid zou hebben verkondigd: ‘Pas op mensen, deze producten zijn allemaal heel gezond, maar alleen als je ze in de biologische winkel, of op de biologische markt koopt’. Maar om die hete brei zijn ze zoals ik al zei brilliant heen gegaan. Met alle gevolgen van dien.

Voor meer, wel op waarheid berustende informatie, zie chronisch Gezond.

Leave a Reply